Tussen 2020 en 2025 voerde Energent, in opdracht van Stad Gent, een praktijkgericht onderzoek uit naar warmtepompen. In samenwerking met installateurs en Thomas More Expertisecentrum Energie bouwden we daarbij sterke expertise op. Dat resulteerde in drie concrete tools:
- een keuzehulp om de juiste warmtepomp voor een woning te bepalen
- een overzicht van de kwaliteitseisen voor een goede installatie
- een lijst met realistische rendementen, gebaseerd op meetgegevens uit de praktijk
Dit rapport is een verslag van de resultaten voor de opmaak van Tool 3. Download het rapport via de knop of lees de samenvatting hieronder.
De aanpak: Praktijktesten in Mariakerke
Binnen het onderzoek volgden we een jaar lang zes warmtepompen in Mariakerke (Gent). De warmtepompen werden geïnstalleerd tussen maart 2023 en juni 2024 in uiteenlopende woningtypes, van rijwoningen tot open bebouwingen. Alle woningen waren goed geïsoleerd en haalden een EPC-label A of B.
We analyseerden het energieverbruik en de bijhorende kosten en gingen na welke factoren het verschil maakten, zoals het gekozen vermogen en merk van de warmtepomp, de samenwerking met zonnepanelen, de instellingen van het systeem, het type energietarief, de aanwezigheid van een zonneboiler en het behoud van bestaande radiatoren.
Dat gaf als resultaat onder andere onderstaande figuur, die een overzicht geeft van de totale energiekost voor een warmtepomp op maandbasis.
| Totale energiekost warmtepomp variabel tarief | WP1 | WP3 | WP6 | WP7 | WP8 | WP10 |
| oktober ’24 | €50,91 | €49,86 | € 48,86 | €40,34 | €26,24 | €60,91 |
| november ’24 | €89,90 | €131,14 | € 102,53 | €137,34 | €63,22 | €182,19 |
| december ’24 | €107,98 | €161,73 | € 137,89 | €151,79 | €94,02 | €224,87 |
| januari ’25 | €160,90 | €277,74 | € 203,14 | €223,95 | €116,26 | €320,49 |
| februari ’25 | €114,38 | €219,42 | € 195,07 | €189,77 | €124,64 | €244,18 |
| maart ’25 | €54,27 | €108,01 | € 100,37 | €109,50 | €47,37 | €120,30 |
| april ’25 | €34,31 | €44,72 | € 51,89 | €49,59 | €24,78 | €47,26 |
| mei ’25 | €24,30 | €32,36 | € 35,65 | €37,56 | €20,42 | €33,78 |
| juni ’25 | €20,31 | €21,18 | € 24,53 | €27,05 | €20,17 | €25,99 |
| juli ’25 | €20,48 | €23,30 | € 22,45 | €24,87 | €20,06 | €24,22 |
| augustus ’25 | €24,86 | €26,04 | € 24,30 | €26,46 | €20,15 | €25,17 |
| september ’25 | €25,92 | €27,53 | € 43,82 | €34,47 | €21,15 | €32,04 |
| TOTAAL | €728,52 | €1.123,03 | € 990,50 | €1.052,69 | €598,48 | €1.341,40 |
Een jaarlijks verschil van € 400 op de energiefactuur
Een voorbeeld: In twee vergelijkbare woningen (WP1 en WP3) plaatsen we dezelfde warmtepomp (Nibe) met hetzelfde vermogen. In het ene huis bleven de radiatoren, in het andere vervingen we drie radiatoren door ventiloconvectoren. Wat bleek? De warmtepomp met ventiloconvectoren verbruikte veel minder energie en zorgde voor een flink lagere energiefactuur—ongeveer 400 euro per jaar verschil. Met ventiloconvectoren kan er immers op lagere temperatuur gewerkt worden. Daardoor werkt een warmtepomp efficiënter.
Daarnaast merkten we dat ook de regeling van de warmtepomp een grote invloed heeft op het rendement. Niet alleen de stooklijn, maar zelfs eenvoudige klokinstellingen maken al een duidelijk verschil. Door sanitair warm water vooral in de namiddag aan te maken, wanneer de buitentemperatuur hoger is en er meer zonne-energie beschikbaar is, stijgt het zelfverbruik van de PV-installatie en verbetert de zelfvoorziening van het volledige systeem.
Wat we leerden
De conclusie van de praktijktesten? Een warmtepomp presteert het best wanneer ze correct gedimensioneerd is, slim wordt ingesteld en goed samenwerkt met het afgiftesysteem.
- Een te grote warmtepomp is niet alleen duurder in aankoop, maar vergroot ook de kans op pendelen, waarbij het systeem voortdurend aan- en uitschakelt. Dat verhoogt het energieverbruik en verkort de levensduur.
- Een te kleine warmtepomp daarentegen moet op koude dagen ondersteund worden door het elektrische weerstandselement, wat het verbruik sterk doet stijgen.
- Ook een afgiftesysteem dat niet geschikt is voor lage temperaturen dwingt de warmtepomp om harder te werken. Vaak kunnen kleine aanpassingen aan bestaande radiatoren al een merkbaar verschil maken.
En dat is precies het voordeel van een voorafgaande warmtestudie. Het is een verzekering voor een doordachte keuze – zodat je de juiste warmtepomp kiest, met de beste prestaties en een eerlijke kost op lange termijn.